100 Terim,
100 Açık Cevap

Bir ilaç kullanılırken ortaya çıkan istenmeyen ve zararlı etki. Her yan etki ciddi değildir; şiddetli veya beklenmeyen durumda sağlık profesyoneline başvurulur.

Aniden başlayan veya kısa süren durum. “Akut” her zaman ağır demek değildir; başlangıç ve süreyi anlatır.

Bağışıklık sisteminin normalde zararsız bir maddeye aşırı tepki vermesi. İlaç alerjisi; döküntüden nefes darlığına kadar değişebilir.

Ağrıyı azaltmak için kullanılan ilaçların genel adı. Her ağrı kesici herkes için uygun değildir.

Hastanın yakınmaları, geçmiş hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve alışkanlıkları hakkında alınan sağlık öyküsü.

Kanda oksijen taşıyan hemoglobin düzeyinin düşük olması. Halsizlik ve solukluk yapabilir; nedeni araştırılmalıdır.

Bakterilerin neden olduğu bazı enfeksiyonları tedavi eden ilaç. Virüslere karşı etkili değildir ve gereksiz kullanımı direnç gelişimini artırır.

Kanın pıhtı oluşturma eğilimini azaltan ilaçların genel adı. Halk arasında “kan sulandırıcı” denir; kanama riski nedeniyle düzenli takip gerekebilir.

Ateşi düşürmeye yardımcı olan ilaç. Ateşin nedenini tedavi etmeyebilir.

Canlı doku üzerindeki mikroorganizmaları azaltmak için kullanılan madde. Her antiseptik açık yarada veya her vücut bölgesinde kullanılmaz.

Bir dokuda irin birikmesi. Ağrılı şişlik, kızarıklık ve ateş yapabilir; bazen boşaltılması ve tıbbi tedavi gerekir.

Kanı kalpten dokulara taşıyan damar. Çoğu arter oksijenden zengin kan taşır.

Bir hastalık veya durum bulunmasına rağmen belirti görülmemesi. Kişi kendini iyi hissetse de testle saptanabilir.

Bağışıklık sistemini belirli bir hastalığa karşı önceden hazırlayan biyolojik ürün. Hastalığın ve ağır seyrin önlenmesine yardımcı olur.

Bir hastalığın belirtilerinin belirgin biçimde başladığı veya geçici olarak arttığı dönem. Migren ve astım gibi durumlarda kullanılabilir.

Vücut sıcaklığının normalin üzerine çıkması. Enfeksiyon dışında başka nedenleri de olabilir; yaşa ve eşlik eden belirtilere göre değerlendirilir.

Tek hücreli mikroorganizma. Birçok bakteri zararsız veya yararlıdır; bazıları enfeksiyona neden olabilir.

İyi huylu anlamına gelir. Genellikle çevre dokulara yayılmayan oluşumlar için kullanılır; yine de takip gerekebilir.

Bir dokudan küçük örnek alınarak laboratuvarda incelenmesi. Tanıyı netleştirmek için yapılır.

İlacın alınan dozunun ne kadarının ve ne hızla dolaşıma ulaştığını anlatan ölçü. İlaç formu ve kullanım şekli bunu etkileyebilir.

Kalp hızının beklenenden yavaş olması. Sporcularda normal olabilir; baş dönmesi veya bayılmayla birlikteyse değerlendirilmelidir.

Akciğerlerdeki hava yollarını gevşetip genişleten ilaç. Astım ve KOAH gibi hastalıklarda inhaler biçimde kullanılabilir.

X ışınları ve bilgisayar yardımıyla vücudun kesitsel görüntülerini oluşturan inceleme.

Kanda ölçülen bir iltihap göstergesi. Yüksekliği tek başına hastalığın yerini veya nedenini söylemez.

Sıvı veya ilacın damardan verilebilmesi için toplardamara yerleştirilen ince plastik kanal. Eğitimli sağlık personeli tarafından açılır.

Vücudun aldığından fazla sıvı kaybetmesi. Susuzluk, ağız kuruluğu, koyu idrar ve halsizlik görülebilir.

Cansız yüzeylerdeki hastalık yapıcı mikroorganizmaların büyük bölümünü etkisizleştirme işlemi. Sterilizasyonla aynı değildir.

Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesiyle oluşan kronik hastalık. Tipleri ve tedavi yaklaşımları farklıdır.

Kalp gevşerken damarlarda ölçülen basınç; tansiyon ölçümündeki küçük sayı olarak bilinir.

Bir ilacın tek seferde veya belirli sürede kullanılacak miktarı. Yaş, kilo, hastalıklar ve böbrek-karaciğer işlevi dozu etkileyebilir.

Kalbin elektriksel faaliyetini göğüs ve uzuvlara yerleştirilen elektrotlarla kaydeden ağrısız test.

Bir ilaç veya işlemin kullanılmasının uygun olduğu hastalık ya da durum.

Bakteri, virüs, mantar veya parazit gibi mikroorganizmaların vücuda girip hastalık oluşturması.

Vücudun hasar veya enfeksiyona verdiği iltihabi yanıt. Kızarıklık, şişlik, ısı artışı ve ağrı görülebilir.

İlacın iğne ve enjektör ya da özel cihazla dokuya veya damara verilmesi. Uygulama yolu ilaca göre değişir.

Vücuttaki kimyasal olayları hızlandıran protein yapılı maddelerin genel adı. Sindirim ve metabolizmada görev alırlar.

Bir hastalığın belirli bir bölgede veya toplulukta beklenenden fazla görülmesi.

İlaçların vücut üzerindeki etkilerini, vücuttaki hareketlerini ve güvenli kullanımını inceleyen bilim dalı.

Etken madde ve yardımcı maddelerin tablet, şurup veya krem gibi kullanılabilir bir ilaç biçimine dönüştürülmüş hali.

Mide ve bağırsaklarla ilgili anlamına gelir. “Gastrointestinal yan etki” bulantı veya ishal gibi durumları anlatabilir.

İlacın markadan bağımsız etken madde adı. Aynı etken madde farklı marka adlarıyla satılabilir.

Son yaklaşık 2–3 aylık ortalama kan şekeri hakkında bilgi veren kan testi. Diyabet tanısı ve takibinde kullanılır.

Alyuvarlarda bulunan ve oksijen taşıyan protein. Düşüklüğü anemiyle ilişkili olabilir.

Kan şekerinin normalden yüksek olması. Uzun sürmesi veya çok yükselmesi tıbbi değerlendirme gerektirir.

Kan basıncının sürekli yüksek olması. Çoğu zaman belirti vermeden kalp, beyin ve böbrekleri etkileyebilir.

Kan şekerinin normalden düşük olması. Terleme, titreme, açlık, sersemlik ve bilinç değişikliği yapabilir.

Kan basıncının düşük olması. Her zaman hastalık değildir; baş dönmesi veya bayılma yapıyorsa değerlendirilir.

Bir ilaç, besin veya takviyenin başka bir ilacın etkisini ya da yan etki riskini değiştirmesi.

Bağışıklık; vücudun enfeksiyonlara ve yabancı maddelere karşı savunma kapasitesi.

Sıvı veya ilacın belirli bir süre içinde, çoğunlukla damar yoluyla kontrollü verilmesi.

İlacın nefes yoluyla akciğerlere alınması. Cihaza göre doğru nefes tekniği değişir.

Kan şekerinin hücrelere girmesine yardım eden hormon. Bazı diyabet türlerinde ilaç olarak kullanılır.

Karaciğer ve safra yolları hakkında bilgi veren bazı kan testleri. Yükseklik tek başına kesin tanı koydurmaz.

Vücutta hücre yapısı ve hormon üretiminde kullanılan yağ benzeri madde. Kandaki bazı türlerinin yüksekliği damar hastalığı riskini artırabilir.

Bir ilaç veya işlemin kullanılmaması gereken durum. Riskin yarardan fazla olabileceğini anlatır.

Kasların çalışması sonucu oluşan ve böbreklerden atılan madde. Kandaki düzeyi böbrek işlevini değerlendirmeye yardım eder.

Uzun süren veya sürekli takip gerektiren durum. Kronik hastalık her zaman ağır veya tedavisiz demek değildir.

İdrar, boğaz veya yara gibi örneklerde mikroorganizma üretilerek enfeksiyon etkeninin araştırılması.

Belirli bir bölgeyle sınırlı anlamına gelir. Lokal ilaç etkisi, uygulandığı yerde hedeflenir.

Akyuvar; bağışıklık sisteminde görev alan kan hücresi. Sayısı enfeksiyon dahil birçok durumda değişebilir.

Kötü huylu; çevre dokulara ilerleyebilen ve başka bölgelere yayılabilen oluşumlar için kullanılan terim.

Vücudun besinleri enerjiye ve gerekli yapı taşlarına dönüştürdüğü kimyasal süreçlerin bütünü.

Günlük dilde bakteri, virüs, mantar ve bazı parazitler için kullanılan genel ifade. Hepsi aynı ilaçla tedavi edilmez.

Güçlü manyetik alan ve radyo dalgalarıyla ayrıntılı görüntü oluşturan inceleme. X ışını kullanmaz.

Aynı etken madde, güç ve farmasötik forma sahip eşdeğer ilaç. Yardımcı maddeleri ve görünümü farklı olabilir.

Kalbin bir dakikadaki atımının damarlarda hissedilmesi. Hızın yanında düzeni ve gücü de değerlendirilebilir.

Kandaki hemoglobinin ne kadarının oksijen taşıdığını yaklaşık olarak gösteren yüzde. Genellikle parmak cihazıyla ölçülür.

Ağız yoluyla alınan anlamına gelir. Tablet, kapsül veya şurup gibi ilaçlar oral kullanılabilir.

Dokular arasında sıvı birikmesine bağlı şişlik. Tek bölgede veya yaygın olabilir ve farklı nedenleri vardır.

Sindirim sistemi kullanılmadan uygulanan ilaç yolu. Enjeksiyon ve infüzyonlar bu gruptadır.

Hastalıkların doku ve hücrelerde oluşturduğu değişiklikleri inceleyen tıp dalı; alınan örneğin raporuna da patoloji sonucu denir.

Bir örnekte belirli bir mikroorganizmaya veya genetik materyale ait izleri çoğaltarak saptayan laboratuvar yöntemi.

Etken ilaç içermeyen ancak görünüşte tedaviye benzeyen ürün veya işlem. Araştırmalarda karşılaştırma amacıyla kullanılabilir.

Bir hastalık oluşmadan önce onu önlemeye yönelik ilaç, aşı veya uygulama.

Bir hastalığın gelecekte nasıl seyretmesinin beklendiğine ilişkin tıbbi öngörü. Kesin sonuç garantisi değildir.

İlacın ne için ve nasıl kullanılacağını, uyarıları, yan etkileri ve saklama şartlarını anlatan resmî bilgi metni.

Hekim veya yetkili sağlık profesyonelinin ilaç ve kullanım planını belirttiği resmî belge.

Hastalık veya yaralanma sonrası kişinin hareket, konuşma ya da günlük yaşam becerilerini yeniden kazanmasına yönelik süreç.

Bir hastalığın belirti ve bulgularının azalması veya kaybolması. Her zaman tamamen iyileşme anlamına gelmez.

Mikroorganizmanın daha önce etkili olan ilaca karşı duyarlılığını kaybetmesi. Antibiyotik direnci bunun yaygın örneğidir.

X ışınlarıyla özellikle kemik ve akciğer gibi yapıların görüntülendiği inceleme.

Hastanın hissettiği ve anlattığı yakınma; ağrı, bulantı veya baş dönmesi gibi.

Tüm vücudu veya birden fazla organı etkileyen anlamına gelir. Kana karışan ilaç etkisi sistemik olabilir.

Kalp kasılırken damarlarda oluşan basınç; tansiyon ölçümündeki büyük sayı olarak bilinir.

Canlı mikroorganizmalardan arındırılmış anlamına gelir. Enjeksiyon ve göz ilaçlarında sterilliğin korunması çok önemlidir.

Deri altına uygulanan anlamına gelir. Bazı insülinler ve hazır enjektörler bu yolla kullanılır.

Rektuma yerleştirilen ve vücut sıcaklığında eriyen ya da dağılan ilaç formu; fitil olarak da bilinir.

Alyuvar, akyuvar, hemoglobin ve trombosit gibi kan hücrelerini birlikte değerlendiren test.

Belirti, muayene ve testler değerlendirilerek hastalığın adının belirlenmesi. Tek bir bulgu çoğu zaman yeterli değildir.

Kalp hızının beklenenden hızlı olması. Egzersiz veya heyecanda normal olabilir; istirahatte sürerse değerlendirilir.

Aynı etkiyi elde etmek için zamanla daha yüksek miktara ihtiyaç duyulması. Bağımlılıkla aynı kavram değildir.

İlacın cilt, göz veya burun gibi belirli bir yüzeye uygulanması. Topikal ürünler de kana geçip yan etki yapabilir.

Bir maddenin veya ilacın vücutta zararlı etki oluşturması. Doz, süre ve kişinin sağlık durumu riski etkiler.

İlacın cilt üzerinden emilerek dolaşıma verilmesi. İlaçlı bantlar bu yöntemi kullanabilir.

Acil sağlık hizmetinde hastaların durumunun aciliyetine göre önceliklendirilmesi. Geliş sırası tek ölçüt değildir.

Kanamanın durmasına ve pıhtı oluşmasına yardım eden kan hücresi parçası. Düşüklüğü veya yüksekliği farklı nedenlerle olabilir.

Ses dalgalarıyla organ ve dokuların görüntülendiği, iyonlaştırıcı radyasyon kullanmayan inceleme.

Kanı dokulardan kalbe geri taşıyan damar; günlük dilde toplardamar denir.

Virüsle ilişkili veya virüsün neden olduğu anlamına gelir. Viral enfeksiyonlarda antibiyotikler doğrudan etkili değildir.

İlacın amaçlanan etkisi dışında ortaya çıkabilen istenmeyen etki. Beklenen, hafif veya ciddi olabilir.